Okuyucularım yoğun bir şekilde siyasi akımların birbirlerinden farklarını içeren yazı yazmamı istiyorlar. Bu gün iki kavram üzerinde duracağım.

 

Ulusalcılık ilhamını Lenin’in anti-emperyalizm, bağımsızlık ve devrim söyleminden alır. Milliyetçilikle teması ise konjonktüreldir. En belirgin özelliği de konjonküre göre söylemini değiştirebilmesidir.

 

Milliyetçiliğin yeni devlete yeni kimlik kurgulama, siyasal meşruiyet sağlama ve homojen toplum tasarlama gibi önemli işlevleri bulunmaktadır. II. Meşruiyet’le beraber İmparatorluğun  yıkılışı karşısında milli devlet siyasal çatısına duyulan ihtiyaca binaen milliyetçilik projesi yetkinlik kazanmaya başlamış, Cumhuriyetle, Türk milliyetçiliği bağlamında tarih, vatan, dil ve mitoloji etrafında yeni bir ‘gelenek icat’ edilmiştir. Yani Osmanlının fetih hareketinin sonu ve toprak kayıplarının başlamasıyla ortaya çıkan beka problematiğine çözüm olmuştur.

 

Batı düzeni, kendisini ulus devlet olarak tanımlamaktaydı, Cumhuriyet de bu düzende var olmak ve beka bağlamında yaşadığı politik varoluşa cevap bulmak için milliyetçiliğe yöneldi.

 

Bu bağlamda Atatürk’ün Afet İnan’a yaptırdığı antropolojik çalışmaların temelinde bile böyle bir motivasyon vardır. İnan, Anadolu’da 60 bin kafa tası ölçerek yaptığı çalışmayı Atatürk’e sunduğunda, ne buldun sorusuna ‘Türkler sarı ırka yakın çıkıyor’ der. Atatürk de ona, biraz daha çalış, beyaz olmamız gerekir anlamında şeyler söyler. Bu cevap, Batı nezdinde ırk yoluyla birinci sınıf olma arayışıdır. Yoksa saf ırkı Anadolu’da inşa çabası değildir.

 

Nitekim Fransız milliyetçiliğinin eşitlik anlayışına uygun farklı kavimlerden / etnisitelerden herkes ‘vatandaşlık bağıyla Türk’ olarak tanımlanmıştır. 1930’ların Atsızlar grubunun ırkçı milliyetçi yaklaşımı devlet düzeyinde kabul görmez.

 

Dergi ve partiler aracılığıyla devlet dışında oluşan milliyetçilik fikir ve akımları, Osmanlı, din, gelenek vs. ile uzlaşan bir yaklaşımı içerir. Ziya Gökalp ile başlayan bu yaklaşım 1970’lerin ortalarında siyasal parti olarak MHP ile sürer.

 

Milliyetçilik, temelde Türk devletinin modern zamanlarda taşıdığı bölünme, işgal, irtica ... tehditlerini bütün koyu renkleriyle de içerir. Türklerin varlığını, devletle anlamlandıran, insanların varoluş dünyalarını kavim kimliğiyle temellendiren tutumları da kapsar. Yine de ulusalcılıkla temel ayrışma noktaları vardır. Ulusalcılık feodalizm, emperyalizm ve gericilikle ilişkilendirdiği için Osmanlı’yı, dini, geleneği vs. reddeder. Oysa milliyetçilikte bunlar en temel varoluş kaynaklarıdır.

 

Ulusalcılık ilhamını Lenin’in devrim, bağımsızlık ve anti-emperyalizm söylemlerinden alır. Kadro, Yön ve bugün Aydınlık dergisi ile bütün türevlerinde bunlar vardır. Son eylemlerde Atatürk ve Lenin’i yan yana göstermeleri de bundandır.

 

Ulusalcılık, maddiyatçı ya da materyalisttir. Milliyetçilik ise maneviyatçı ve gelenekçi. Mukaddes değerlerle Türklüğü yorumlar. Ulusalcılığın Türklük yaklaşımında Orta Asya, Lenin komünizmi, materyalizm, din ve Osmanlı karşıtlığı saklı, milliyetçiliğin Türklük yorumunda ise Orta Asya ve Osmanlı, Müslümanlık ve gelenek etkilidir. Sonuçta ulusalcılık bir sol Türkçülük, milliyetçilik bir sağ Türkçülük yorumudur.

 

Ulusalcılıkla milliyetçilik, reel politik ilişkileri ve söylemlerindeki köklü farklılıklarına karşın örtüşürler de. Yüzeysel olarak ikisi de otoriter devlet yaklaşımını benimser, ancak bunun arkasına milliyetçiler dini, geleneği, Türk devlet deneyiminin imgelerini doldurur; ulusalcılar nasyonalizm ve Leninizmin imge ve deneyimlerini.

 

Milliyetçiler Atatürk ve Fatih’i yan yana koyarken, ulusalcılar Atatürk ve Lenin’i tercih eder. İkisi de heterojen toplum tasavvuruna olumlu bakmaz. İşgal ve bölünme korkusu ikisinde de temel siyasal motivasyonun ateşleyicisidir. Ancak ulusalcılık sadece bu senaryolarla hareket ederken; milliyetçilik siyasi motivasyonda dini, tarihi ve geleneksel büyüklüğe başvurur.

 

Yakın dönem siyasi pratiğimizde ulusalcılar ve milliyetçiler bir ittifaka yöneldi. Ecevit ve Bahçeli önderliğindeki ittifak, temelde Müslümanlık yorumlarını hedef almaktaydı.

 

Türk siyasi tarihindeki darbeler, müdahaleler, kopmalar vs. birer konjöktürdür. Normal olan, genel ve yaygın olan, toplumsal kabul gören süreçlerde konumlanmayan ritimlerdir.

 

Ulusalcılığın konjöktürelliğinin bir nedeni de küreselleşmenin ürettiği baskıdır. Kimlikler, etnisite, topluluklar, uluslararasılaşan çeşitli olgular, kültürel çeşitlilik vs. baskıyı oluşturur. Küresel baskıya karşı ulusalcılık, anti-emperyalizm imgelerini yeniden seferber eder.

 

Ulusalcı söylemin temel temaları arasında işgal ve kurtuluş, anti-emperyalizm ve ordu göreve çağrısı vardır. Bu bağlamda AB, ABD ve küreselleşme işgal olarak tanımlanmakta, komplo teorileriyle bu düşüncelere inanılması istenmektedir. Çünkü ulusalcılıkta bilgi yerine imgeler yer alır, duygu ve heyecanlar seferber edilir. Böylece hayalet işgalciler, duygularda gerçek inançlara dönüşür. Kurtuluş, anti-emperyalizmde temellenmektedir. İstiklal mücadelesi, bugünün düşmanları olarak algılanan kişilere, olaylara, ülkelere vs. karşı yeniden imgelenir. İstiklal mücadelesi de temelde Türkçüleştirilerek çıplak bir vatan savunusuna çevrilir.

 

Ulusalcıların diğer bir siyasal davranışı da orduyu ihtilal yapmaya çağırmada somutlaşır. 60’ların ortasında Milli Demokratik Devrim tezini savunanlar ordu aracılığıyla ‘demokratik devrim’ yapmayı tasarlamıştı. MDD teorisi temelini Lenin’in siyasal devrimciliğinden alır. Kapitalizmden komünizme geçmek için bir aşamanın gerçekleştirilme planıdır.

 

İki anlayış, iki yaklaşım tarzı iki yol olarak görülen iki kavram!

Her ideoloji etkisini sınırlı kesimde gösterirken, Türkiye’de ideolojiler saplantılar halinde doğmalaşmış durumda. Böyle olunca insanlar iletişim kurmakta zorlanıyor.