ABD'de mortgage krizi ile başlayan kriz artık sadece ABD'yi ya da mortgage piyasasına yatırımları olanları ilgilendirmiyor. Çünkü bankacılık sektöründen, perakendeye ve hizmetler sektörüne kadar sıçrayan yavaşlama artık küresel finans sisteminin bir sorunu haline gelmiş durumda.
2007 krizinden sonra finansal piyasaları kilitleyen, bankaları birbirlerine borç
vermez duruma getiren nakit sıkışıklığı ile bambaşka bir boyut alan krizin daha da sistematik bir mali çöküşe neden olabileceği iddia ediliyor.
Finansal bir katastrofa yani felakete 12 adım kaldığı iddia ediliyor.
Kriz derinleşecek. Gösterilen 12 adımın arasında; Emlak fiyatlarında değer kaybedeceği, bankaların subprime zararlarının ise milyarlarca doları bulacağı gibi senaryolar var. Son dönemde kredi notları tehlikeye giren sigorta şirketleri de küresel finansal sistemi çıkmaza sürükleyecek sorunlardan biri.
Uzmanlara göre bu seferki resesyon, 1991 ile 2001'de yaşanan ve 8 ay süren durgunluktan daha uzun ve daha derin olacak.
Uyarı mekanizması şart. Küresel ekonomiye ilişkin beklentilerde bozulma yaşanırsa zaten böylesi bir "felaket" kaçınılmaz olur. Herkes resesyon korkusu ile alımlarını, enerjin harcamalarını yavaşlatır, istihdamını azaltırsa ilk başta mali piyasalarda başlayan bu kriz süreci çok daha geniş alanlara yayılabilir.
Kriz tüketici kredilerine sıçrar. Resesyon, krizin kredi kartları, otomobil kredileri ya da öğrenci kredileri gibi tüketici borçlanmalarının diğer kalemlerine de sıçramasına neden olabilir. Zira milyonlarca subprime kredi kartı ve otomobil kredileri bulunuyor. Bu kategorilerde de tüketicilerin borçlarını ödeyememesi krizin büyümesine neden olur. Mortgage krizinin tüketici kredilerine, büyük bankaların zararlarının neden olduğu bunalım da küçük bankalara sıçrayabilir.
Sigorta şirketlerinin zararı katlanır. Mortgage piyasasına dayalı yatırımları garanti altına alan sigorta şirketleri de piyasaları tedirgin ediyor. Sigorta şirketlerinde meydana gelen bu olumsuz havanın aralarında bankalar ve emeklilik fonlarının da olduğu tahvil yatırımcılarını milyarlarca dolarlık zarara sokabilir.
Ticari emlak sektöründe kriz endişesi: Ticari emlak sektörünün de subprime benzeri bir krize girme olasılığı çok yüksek. Borçlanma biçimleri konut kredisine benzeyen ticari emlak sektöründe de konut sektöründe yaşanan sıkışmasının etkisi kısa bir süre içinde görülebilir. Konut sektöründe yaşanan kriz, ticari emlakçıların ofis, mağaza, alış veriş merkezi gibi binaları yapma konusundaki cesaretlerini kırabilir. Ticari emlak sektörü şimdiden yarı-donmuş vaziyette.
Büyük bankalar iflas eder. Bazı büyük bölgesel ya da ulusal bankalar subprime nedeniyle iflas eden şirketlerin arasına katılabilir. Mevduat sahiplerinin mevduat sigortası konusundaki kaygıları paniğe dönüşebilir.
Bankaların açık LBO pozisyonları artıyor. Kaldıraçlı kredi finansal kuruluşların bilançolarındaki en büyük kara deliklerden biri haline geldi. Bankaların LBO'lardan oluşan portföylerindeki zararlar ise gün geçtikçe büyüyor.
Şirketlerde iflas furyası yaşanabilir: ABD'deki Resesyonun iyice hissedilmesi halinde şirket iflaslarında çok büyük bir atlama yaşanabilir.
Gölge bankacılık sisteminin güvencesi yok. Düzenlemeye tabi tutulmayan hedge fonlar tarafından paketlenerek piyasaya sunulmuş büyüklüğü tahmin bile edilemeyen türev yatırım araçları "gölge bankacılık sistemi" olarak lanse ediliyor. Gölge bankacılık sistemi çok kısa süre sonra sorun yaşamaya başlayabilir
Piyasalar resesyonu fiyatlamaya başlayabilir. Sigorta şirketlerinin durumu, mali kayıplarda artış ve yalnızca finansal sektörde faaliyet gösterenlerin değil diğer sektörlerdeki şirketlerin gelirlerinde de ortaya çıkan düşüşle birlikte resesyonu fiyatlamasına geçilebilir.
Türev piyasalar da likidite krizine girebilir. Kredi sıkışmasının daha da büyümesi halinde likidite krizi şu anda çok daha likit olan türev piyasalara da sıçrayıp finans piyasalarının büyük bir kısmında nakit bunalımına sebep olabilir. Kredi sıkışması, bankalar arası piyasada güven bunalımı, karşı taraf riski ve kredi riski yaşanır
Sermaye azaltımı ve yangın satışlar. Sert kayıplar, sermaye azaltımı ve düşük fiyatlarla gerçekleştirilen yaygın satışlar kayıpların çığ gibi büyümesine neden olabilir. Nakit girişinin az olduğu piyasalarda hisselerin değerinin altında işlem görmesi ekonomideki kredi sorunlarının daha da büyümesine neden olur. Sermaye kayıpları marj tamamlama çağrılarına neler olurken, finans kurumlarının risk alma iştahlarını da azaltabilir. Yaygın satışlar finans piyasalarındaki aracıların ortadan kaldırılmasına neden olabilir.
Günün Sözü: Her ihtimali düşün ki, iyimserlik seni üzmesin.
222 defa okundu...
NURULLAH AYDIN
MAHMUT TOPTAŞ
AYDOĞAN DEVECİ
Yeni tasarımımızı nasıl buldunuz?
