Konya Aydınlar Ocağı’nda konuşan Selçuk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayri Erten, Azerbaycan’da din eğitiminin istenilen düzeyde olmadığını fakat, üniversite gençliğinde millî bir uyanışın olduğunu söyledi.
Sille Kültür Evi’nde düzenlenen Salı Sohbeti’nde, “Azerbaycan’da Din Eğitimi” konusunu işleyen Doç. Dr. Hayri Erten, Bakü Devlet Üniversitesi’nde 2002 - 2005 yılları arasında ders verdiğini belirterek “Azerbaycan Üniversite Gençliğinde Dini Hayat” başlıklı araştırması üzerinde durdu. Azerbaycan’da eskiden çok farklı dinlere mensup mabetlerin bulunduğunu ve bu durumun 1918’de SSCB’nin camileri kapatmasına ve gelirleri ile mallarına el koymasına kadar devam ettiğini hatırlatan Doç. Dr. Erten, 1921’de din-devlet ilişkilerinin bir yasayla ayrıldığını ve şer’i mahkemelerin de kapatıldığını kaydetti. Daha sonra 1924’de Moskova’da kurulan Allahsızlar Cemiyeti’nin faaliyetlerinin Azerbaycan’a kadar uzanmasıyla birlikte camilerin de kapatıldığını ifade eden Doç. Dr. Erten, 1936’da da din hürriyetinin anayasadan kaldırıldığına ve din aleyhtarlığının serbest bırakıldığına dikkat çekti. Azerbaycan’daki cami sayısının 3 binden 1369’a düştüğünü ve Stalin döneminde bu sayının 7’ye indiğini üzülerek ifade eden Doç. Dr. Erten, o dönemde camilerin sinema, medeniyet evi, spor merkezi ve ahır olarak kullanıldığını kaydetti. Stalin’in 1952’de ölümüyle birlikte Azerbaycan’da dini hayatta bir gevşeme görüldüğünü fakat, bunun 1959’da okullara “İlmi Ateizm” dersinin zorunlu kılınmasıyla birlikte bir devlet politikası haline gelerek katı bir şekilde uygulandığına işaret eden Doç. Dr. Erten, “SSCB döneminde Azerbaycan’da din, dindarlar ve din adamları hakir görülmüş, işkence ve baskılara uğramıştır” dedi.
GENÇLİK UYANIYOR
Sille Kültür Evi’nde düzenlenen Salı Sohbeti’nde, “Azerbaycan’da Din Eğitimi” konusunu işleyen Doç. Dr. Hayri Erten, Bakü Devlet Üniversitesi’nde 2002 - 2005 yılları arasında ders verdiğini belirterek “Azerbaycan Üniversite Gençliğinde Dini Hayat” başlıklı araştırması üzerinde durdu. Azerbaycan’da eskiden çok farklı dinlere mensup mabetlerin bulunduğunu ve bu durumun 1918’de SSCB’nin camileri kapatmasına ve gelirleri ile mallarına el koymasına kadar devam ettiğini hatırlatan Doç. Dr. Erten, 1921’de din-devlet ilişkilerinin bir yasayla ayrıldığını ve şer’i mahkemelerin de kapatıldığını kaydetti. Daha sonra 1924’de Moskova’da kurulan Allahsızlar Cemiyeti’nin faaliyetlerinin Azerbaycan’a kadar uzanmasıyla birlikte camilerin de kapatıldığını ifade eden Doç. Dr. Erten, 1936’da da din hürriyetinin anayasadan kaldırıldığına ve din aleyhtarlığının serbest bırakıldığına dikkat çekti. Azerbaycan’daki cami sayısının 3 binden 1369’a düştüğünü ve Stalin döneminde bu sayının 7’ye indiğini üzülerek ifade eden Doç. Dr. Erten, o dönemde camilerin sinema, medeniyet evi, spor merkezi ve ahır olarak kullanıldığını kaydetti. Stalin’in 1952’de ölümüyle birlikte Azerbaycan’da dini hayatta bir gevşeme görüldüğünü fakat, bunun 1959’da okullara “İlmi Ateizm” dersinin zorunlu kılınmasıyla birlikte bir devlet politikası haline gelerek katı bir şekilde uygulandığına işaret eden Doç. Dr. Erten, “SSCB döneminde Azerbaycan’da din, dindarlar ve din adamları hakir görülmüş, işkence ve baskılara uğramıştır” dedi.
GENÇLİK UYANIYOR
Azerbaycan’ın bağımsızlığına kavuşmasıyla birlikte din özgürlüğünün elde edildiğine dikkati çeken Doç. Dr. Hayri Erten, Güney Azerbaycan’ın teokrasi yanlısı, Kuzey Azerbaycan’ın da laikliği benimsediğini ileri sürerek Azerbaycan Anayasası’nın 7. ve 18 maddelerinin dinle ilgili olduğunu belirtti. Seküler (dünyevî) olmasına rağmen Azerbaycan anayasasında, Türkiye’deki din anlayışından daha özgür maddelerin bulunduğunu kaydeden Dr. Erten, bağımsızlıktan 10 yıl sonra meydana gelen bazı gelişmeler üzerine dinin kontrol edilmesi gerektiğine inanılarak bizdeki Diyanet Teşkilatına benzer Dini Kurumlar Devlet Komitesi’nin kurulduğunu belirtti. Dr. Erten, Azerbaycan’daki nevruz kutlamalarının da halkın kabirleri ziyaret ederek adetâ milli bayram haline getirdiğine değinerek Azerbaycan’da, biri resmî diğeri özel (devletten bağımsız) iki dini kurumun bulunduğunu söyledi. Dr. Erten ayrıca, Bakü’de Diyanet’e ait Diyanet Vakfı Türk Lisesi, Türk Araştırmaları Vakfı’na ait Atatürk Lisesi, TC. Milli Eğitim Bakanlığı’na ait Bakü-Türk Anadolu Lisesi ile Kur’an kurslarının faaliyet gösterdiğini belirtti.
Azerbaycan’a dinî kitapları sokmanın zorlaştığını ifade eden Doç. Dr. Erten, Bakü’de İran’a ait 5-6 kitabevi bulunurken Türkiye’nin kitabevi açmamasına bir anlam veremediğini sözlerine ekleyerek yaptığı araştırmasıyla ilgili şu bilgileri verdi:
“BM’nin araştırmasına göre; Azerbaycan’ın yüzde 70’i şii, yüzde 30’u sunnî olarak görülüyor. Bu rakamların doğru olduğu söylenemez. Azerbaycan üniversite gençliği üzerinde yaptığım araştırmada, gençliğin Allah’a ve peygambere olan inançlarının yüksek olduğu görüldü. “Din eğitimi almak istiyorum” diyenlerin oranı yüzde 84,1’dir. “Hac ibadeti gereklidir” diyenlerin oranı ise, yüzde 80,7. Yüzde 88 oranında bir kesim “Kurban yerine getirilmesi gereken bir ibadettir” diyor. Üniversite gençliğinin yüzde 90,18’i “Cenaze namazı kılınmalıdır” cevabını veriyor. Yüzde 48’i televizyonlarda dini programları izlediklerini, yüzde 21,6’sı da arkadaş seçiminde “dindar arkadaş”ı önemsediklerini ifade ediyor.”
Doç. Dr. Hayri Erten, konuşmasını “Azerbaycan’da mezhep ayrımına gidilmeden dini eğitim verilmeli. Diyanet Vakfı ve Milli Eğitim Bakanlığı yetkilileri, karşılıklı mübadele anlaşmaları yaparak Azerbaycan’dan Türkiye’ye daha fazla talebe getirmenin yollarını aramalıdırlar” şeklinde tamamladı.
3177 defa okundu...
1.7650
2.3276
Yeni tasarımımızı nasıl buldunuz?
